هیئت شورای عالی رادیو و تلویزیون ترکیه، روز چهارشنبه ۲۸ مردادماه ۱۴۰۵، با حضور در دانشکده مطالعات جهان دانشگاه تهران، با دکتر سعیدرضا عاملی، رئیس دانشکده مطالعات جهان و رئیس دبیرخانه همایش بین‌المللی سواد رسانه‌ای و اطلاعاتی، و اعضای هیات رئیسه دانشکده دیدار و درباره توسعه همکاری‌های علمی و پژوهشی در حوزه سواد رسانه‌ای، فضای مجازی و فناوری‌های نوین گفت‌وگو کردند.
در این دیدار که در اتاق شورای دانشکده مطالعات جهان برگزار شد، خانم فیضه گیزلیگیدر، رئیس اداره کل توسعه راهبردی شورای عالی رادیو و تلویزیون ترکیه، آقای احمد یوسل و خانم فاطیما گولچ، معاونان شورای نظارت بر صدا و سیمای ترکیه، و آقای احمد آکالین، نماینده ترکیه در مؤسسه فرهنگی اکو در تهران، حضور داشتند.
در ابتدای این نشست، دکتر سعیدرضا عاملی ضمن خوشامدگویی به هیئت ترکیه‌ای، با اشاره به اشتراکات فرهنگی و اجتماعی ایران و ترکیه، حوزه سواد رسانه‌ای را یکی از زمینه‌های مهم همکاری میان دو کشور دانست. وی با اشاره به تدریس سواد رسانه‌ای در دوره متوسطه اول در نظام آموزشی هر دو کشور، بر اهمیت توجه به این موضوع در سیاست‌گذاری‌های آموزشی و فرهنگی تأکید کرد.
تأکید بر ضرورت حکمرانی و سواد فضای مجازی
رئیس دانشکده مطالعات جهان در ادامه، به موضوع مدیریت و حکمرانی اینترنت پرداخت و مقررات‌گذاری، ارتقای سواد فضای مجازی و مقابله با آسیب‌های فضای مجازی را از محورهای مهم این حوزه برشمرد.
دکتر عاملی با اشاره به کتاب تألیفی خود با عنوان «آسیب‌ها، جرایم، قوانین و سیاست‌های فضای مجازی»، بر ضرورت توجه به ابعاد حقوقی و سیاستی فضای مجازی، به‌ویژه با توجه به گسترش کسب‌وکارهای اینترنتی و تجارت الکترونیک، تأکید کرد.
وی همچنین با اشاره به آسیب‌های فضای مجازی برای کودکان و نوجوانان و ضرورت افزایش آگاهی خانواده‌ها، شاخص‌های فضای مجازی را در سه دسته عمومی، فرهنگی و تخصصی مورد توجه قرار داد.
دعوت از هیئت ترکیه‌ای برای حضور در کنفرانس بین‌المللی سواد رسانه‌ای
دکتر عاملی در ادامه با اشاره به برگزاری هشتمین کنفرانس بین‌المللی سواد رسانه‌ای و اطلاعاتی در دانشکده مطالعات جهان، ضمن تشریح محورهای این کنفرانس، از اعضای هیئت ترکیه‌ای برای حضور و ارائه سخنرانی در این رویداد دعوت کرد.
رئیس دبیرخانه همایش بین‌المللی سواد رسانه‌ای و اطلاعاتی همچنین با معرفی دانشکده مطالعات جهان، به سابقه ۲۲ ساله این دانشکده و فعالیت آن در حوزه مطالعات کشورها اشاره کرد و گفت: در حال حاضر ۱۷ کشور در دانشکده مطالعات جهان مورد مطالعه قرار می‌گیرند که «مطالعات ترکیه» نیز یکی از حوزه‌های تخصصی آن است.
وی همچنین برخی از رشته‌ها و حوزه‌های آموزشی دانشکده، از جمله مطالعات جهانی‌شدن در مقطع کارشناسی ارشد، مطالعات صلح و حل منازعه و نظام قدرت جهانی در مقطع دکتری را معرفی کرد.
رویکرد ترکیه به آموزش سواد رسانه‌ای کودکان و والدین
در ادامه این نشست، خانم فیضه گیزلیگیدر ضمن ابراز خرسندی از حضور در دانشکده مطالعات جهان، این دانشکده را مرکزی مهم برای پژوهش درباره مسائل و چالش‌های جهان توصیف کرد و برگزاری کنفرانس سواد رسانه‌ای در دانشکده مطالعات جهان را نشان‌دهنده توجه دانشگاه تهران به این حوزه دانست.
رئیس اداره کل توسعه راهبردی شورای عالی رادیو و تلویزیون ترکیه با اشاره به آثار و آسیب‌های احتمالی استفاده از فضای مجازی بر کودکان و نوجوانان، بر نقش خانواده‌ها در آموزش و هدایت کودکان تأکید کرد و «نظارت» و «آموزش» را دو محور اساسی استفاده صحیح از فضای مجازی دانست.
وی با تأکید بر اجتناب‌ناپذیر بودن استفاده از اینترنت، اظهار داشت که هدف اصلی نهادهای نظارتی باید آموزش کاربران برای تشخیص محتوای مناسب از نامناسب باشد.
گیزلیگیدر همچنین به اقدامات شورای عالی نظارت بر رادیو و تلویزیون ترکیه در زمینه ارتقای سواد رسانه‌ای اشاره کرد و از انتشار دو جلد کتاب آموزشی در این زمینه خبر داد. به گفته وی، این کتاب‌ها پس از انتشار در اختیار وزارت آموزش ترکیه قرار می‌گیرند تا در مقاطع مختلف آموزشی مورد استفاده قرار گیرند.
وی با اشاره به تفاوت دیدگاه شورای عالی نظارت و وزارت آموزش ترکیه درباره سن آغاز آموزش سواد رسانه‌ای، گفت که از نظر شورای عالی نظارت، آموزش این مهارت‌ها باید از حدود ۹ سالگی آغاز شود، در حالی که محتوای آموزشی مربوطه در مدارس از ۱۳ سالگی مورد استفاده قرار می‌گیرد.
رئیس اداره کل توسعه راهبردی شورای عالی رادیو و تلویزیون ترکیه همچنین تولید مجموعه‌های کارتونی با موضوع سواد رسانه‌ای کودکان، تهیه محتوای آموزشی برای والدین، معلمان و مدیران مدارس و تولید ویدئوهای آموزشی با عنوان «سندرم دنیای کثیف» را از دیگر فعالیت‌های این شورا عنوان کرد.
به گفته وی، این شورا همچنین برای کودکان نشریه‌ای آموزشی منتشر می‌کند که علاوه بر پاسخ به پرسش‌های خانواده‌ها درباره فضای مجازی، شامل بازی‌های ویژه کودکان است و به‌صورت رایگان در قالب چاپی و الکترونیکی، با استفاده از محتوای بصری و زبان اشاره، در اختیار مخاطبان قرار می‌گیرد.
آموزش خانواده‌ها و مدیریت استفاده کودکان از شبکه‌های اجتماعی
در ادامه این گفت‌وگو، گیزلیگیدر در پاسخ به پرسشی درباره میزان استفاده کودکان از اینترنت ویژه کودکان در ترکیه، نبود آمار دقیق در این زمینه را مورد اشاره قرار داد و گفت شورای عالی نظارت ترکیه آموزش والدین را در دستور کار قرار داده است.
وی افزود که در برخی موارد به والدین توصیه می‌شود نرم‌افزارهای کنترل و فیلترینگ محتوای مورد استفاده کودکان را روی تلفن‌های همراه خود نصب کنند. همچنین وزارت خانواده و سازمان امور دینی ترکیه نیز در کنار شورای عالی نظارت و وزارت آموزش، در زمینه آموزش و مدیریت فضای مجازی فعالیت می‌کنند.
گیزلیگیدر همچنین به اقدام اخیر وزارت خانواده ترکیه برای ارائه طرحی به مجلس این کشور اشاره کرد که بر اساس آن، افراد زیر ۱۶ سال از عضویت در شبکه‌های اجتماعی منع خواهند شد.
گفت‌وگو درباره هوش مصنوعی و آینده مشاغل
بخش دیگری از این نشست به موضوع هوش مصنوعی و تأثیر آن بر آینده مشاغل اختصاص یافت.
دکتر عاملی با مقایسه کارکرد شورای عالی نظارت بر رادیو و تلویزیون ترکیه با برخی کارکردهای شورای عالی فضای مجازی در ایران، به روند گسترش فناوری‌های هوشمند و پیامدهای اجتماعی و اقتصادی آن اشاره کرد.
وی با استناد به گزارشی از مؤسسه مکنزی درباره تأثیر هوش مصنوعی بر بازار کار، نسبت به تغییرات گسترده در ساختار مشاغل در سال‌های پیش رو هشدار داد و استفاده از تاکسی‌های اینترنتی در ایران و ترکیه را نمونه‌ای از تأثیر فناوری‌های نوین بر حوزه حمل‌ونقل دانست.
رئیس دانشکده مطالعات جهان با اشاره به فیلم «عصر جدید» اثر چارلی چاپلین، بر ضرورت مدیریت استفاده از فناوری و جلوگیری از وابستگی و استفاده بی‌ضابطه از اینترنت و هوش مصنوعی تأکید کرد.
خانم گیزلیگیدر نیز با تأیید این دیدگاه، با اشاره به تغییر نقش اسب‌ها پس از گسترش فناوری در حمل‌ونقل، استفاده کنترل‌نشده از هوش مصنوعی، به‌ویژه در حوزه‌های حساس، را دارای مخاطرات جدی دانست و بر ضرورت حفظ نقش انسان در کنترل و مدیریت این فناوری تأکید کرد.
اعلام آمادگی برای همکاری‌های علمی و فرهنگی
در ادامه، خانم گیزلیگیدر ضمن اعلام آمادگی برای همکاری در هشتمین کنفرانس بین‌المللی سواد رسانه‌ای و اطلاعاتی، از دکتر عاملی نیز برای حضور و سخنرانی در کنفرانس سواد رسانه‌ای اکو در پاکستان دعوت کرد.
همچنین دکتر رضا دهقانی، مدیر گروه مطالعات ترکیه دانشکده مطالعات جهان، گزارشی از فعالیت‌های آموزشی و پژوهشی این گروه ارائه کرد.
آقای احمد آکالین، نماینده ترکیه در مؤسسه فرهنگی اکو در تهران، نیز آمادگی خود را برای همکاری در زمینه اهدای کتاب‌های ترکیه‌ای از سوی سازمان اکو به گروه مطالعات ترکیه دانشکده مطالعات جهان اعلام کرد.
در پایان این دیدار، ضمن مبادله هدایایی میان دو طرف، هیئت ترکیه‌ای از نمایشگاه کتاب دانشکده مطالعات جهان بازدید کردند و عکس یادگاری گرفتند.
این نشست با تأکید بر ظرفیت‌های موجود برای گسترش همکاری‌های علمی، آموزشی و فرهنگی میان دانشکده مطالعات جهان دانشگاه تهران و نهادهای علمی و فرهنگی ترکیه، ساعت ۱۷:۳۰ به پایان رسید.